LEKCJA 36. – Passé Composé cz.I

Już od dłuższego czasu zbierałam się do poruszenia tematu francuskich czasów!
Zaczniemy od jednego z najbardziej podstawowych i najczęściej używanych.

W celu przybliżenia Wam jak z grubsza wyglada tworzenie tego czasu,
przygotowałam dla Was krótki filmik. Mam nadzieję, ze się Wam spodoba ;)

By dowiedzieć się więcej na temat tworzenia czasu przeszłego
zapraszam do poniższej lektury ;)


Passé Composé

CZAS PRZESZŁY DOKONANY


Czyli taki którego użyjemy w przypadku opisywania czynności która miała miejsce w przeszłości i się zakończyła. 

Powiemy np, Zerwałam dla Ciebie kwiaty na łące.
a nie: Zrywałam dla Ciebie kwiaty na łące.

Zerwałam i koniec kropka, już zakończyłam tę czynność, wstawiłam je do wazonu  w salonie. Co się stało to się nie odstanie, kwiaty zerwane. Już po wszystkim.

Nie mogę powiedzieć że:
Jak byłam mała robiłam statki z papieru.
Tylko powiem za pomocą tego czasu że:
Zrobiłam kiedyś statek z papieru dla mojej mamy.

To nie tak, że robiłam statki z papieru i nie wiadomo, czy udało mi się je poskładać do końca. On został zrobiony i ofiarowany mamie. Jakaś czynność miała miejsce i już się nie zmieni.


ZASADA TWORZENIA CZASU PRZESZŁEGO

AVOIR + participe passé
ÊTRE + participe passé

Nasze zdanie będzie więc wyglądało następująco:

OSOBA + AVOIR/ÊTRE + PAERICIP PASSÉ + RESZTA ZDANIA

J’ai regardé la télévision.
[że regarde la telewizją]
Oglądałam telewizję.

Je suis allé au cinéma.
[żysłizale o sinema]
Poszedłem do kina.


„Avoir” i „être” są to czaswoniki posiłkowe,
które odmienia się przez osoby, ale nie tłumaczy,
są jedynie potrzebne do utworzenia konstrukcji zdania przeszłego.

„participe passé” to specjalna forma naszego czasownika
z którym chcemy ułożyć zdanie.


ÊTRE – używany jest do CZASOWNIKÓW RUCHU, których mamy 14 sztuk.
oraz do czasowników zwrotnych.

AVOIR – używamy do wszystkich pozostałych ;)


TWORZENIE PARTICIPE PASSÉ

* końcówki czasowników GRUPY I:

ER -> É

* końcówki czasowników GRUPY II:

IR -> I

* końcówki czasowników GRUPY III:

czasowniki nieregularne


Czyli dla przykładu.

Bierzemy sobie czasownik z pierwszej grupy „parler”, potem z drugiej.
Patrzymy na jego końcówkę i odmieniamy względem powyższej zasady:

parler [parle] parlé [parle]
finir [finir] → fini [fini]

Niestety czasowniki najczęściej używane posiadają
nieregularną formę participe passé,
którą chcąc lub nie chcąc trzeba się nauczyć

Postarałam się poukładać je dla Was w małe grupy, sugerując się ich końcówką,
co by łatwiej było je zapamiętać.
Jednak niektóre są tak specyficzne, że nie maja sobie podobnych,
np pierwsze dwa poniższe, najbardziej podstawowe i najczęściej używane.


NIEREGULARNE CZASOWNIKI W PARTICIPE PASSÉ

être [etr] BYĆ  été [ete]
faire [fer] ROBIĆ   fait [fe]

avoir [awłar] MIEĆ  eu [jü]
boire [błąr] PIĆ → bu [bü]
lire [lir] CZYTAĆ → lu [lü]
voir [włar] WIDZIEĆ → vu [wü]
devoir [dewłar] MUSIEĆ →  [dü]
pouvoir [puwłar] MÓC, POTRAFIĆ → pu [pü]
croire [krłar] WIERZYĆ → cru [krü]

vouloir [wulłąr] CHCIEĆ → voulu [wulü]
connaître [konetr] ZNAĆ → connu [konü]

tenir [tenir] TRZYMAĆ → tenu [tenü]
venir [wenir] PRZYCHODZIĆ → venu [venü]

prendre  [prądr] BRAĆ → pris [pri]
comprendre [kąprądr] ROZUMIEĆ compris [kąpri]

rire [rir] ŚMIAĆ SIĘ → ri [ri]
dire [dir] POWIEDZIEĆ → dit [di]
mettre [metr] KŁAŚĆ → mis [mi]

permettre [permetr] POZWOLIĆ → permis [permi]
promettre [prometr] OBIECAĆ  promis [promi]

écrire [ekrir] PISAĆ → écrit [ekri]
cuire [kłir] GOTOWAĆ → cuit [kłi]

ouvrir [uwrir] OTWIERAĆ → ouvert [uwer]
offrir [ofrir] OFEROWAĆ → offert [ofer]


Troszeczkę tego jest ale nauczymy się tego raz dwa zobaczycie.
Szybko wchodzi do głowy ;)

Zerknijmy sobie teraz na owe 14 CZASOWNIKÓW RUCHU które uprzykrzają nam życie:

naître [netr] RODZIĆ SIĘ → né [ne]
mourir [murir] UMIERAĆ → mort [mor]
aller [ale] IŚĆ → allé [ale] 
venir [wenir] PRZYCHODZIĆ → venu  [wenü] 
arriver [ariwe] PRZYJEŻDZAĆ → arrivé [ariwe]
entrer [ątre] WCHODZIĆ → entré [ątre]
rester [reste] ZOSTAWAĆ → resté [reste]
passer [passe] PRZEJSĆ → passé [pase]*
sortir [sortir] WYJŚĆ → sorti [sorti]
retourner [returne] WRÓCIĆ → rentré [rątre]  
partir [partir] WYJECHAĆ → parti [parti]
descendre [desądr] ZEJŚĆ → descendu [desądü]
monter [mate] WEJŚĆ NA GÓRĘ → monté [mate]
tomber [tąbe] UPAŚĆ → tombé [tąbe]

* czasem występuje razem z „avoir” w zależności od kontekstu zdania,
np passer du temps – „spedzać czas”,
a czasownikiem ruchu jest gdy np. przechodzimy przez ulicę.

Co jest tutaj fajne? Że dość często przeszła formę czasownika czyta się tak samo jak bezokolicznik, pomimo innego zapisu.


Co nie jest fajne w czasownikach łączących się z „être”?

A mianowicie to, że trzeba UZGADNIAĆ również PARTICIPE PASSÉ.

Horror.
Ale mam dla was małą tabelkę która ładnie przedstawi Wam wszystko co i jak.

Lp. M (je) → nic

Lp. F (je) → +e

Lm. M (nous) →  +s

Lm. F (nous) → +es

Lp. M (tu) → nic

Lp. F (tu) → +e

Lm. M (vous) →  +s/e

Lm. F (vous) →  +es/s

Lp. M (il) →  nic

Lp. F (elle) → +e

Lm. M (ils) → +s

Lm. F (elles) → +es

M – masculin (rodzaj męski) 
F – féminin (rodzaj żeński)

W przypadku 2 os. lm. mamy również możliwość użycia formy grzecznościowej, do której dodajemy końcówki lp. w zależności, czy zwracamy się do Pani, czy Pana.

Przykład:

Je suis allé au cinéma.- Poszedłem do kina. M
Je suis allée au cinéma. – Poszłam do kina  F
Tu es allé au cinéma. – Poszedłeś do kina M
Tu es allée au cinéma. – Poszłaś do kina F
Il est allé au cinéma. Poszedł do kina M
Elle est allée au cinéma. Poszła do kina F

Nous sommes allés au cinéma. Poszliśmy do kina. M
Nous sommes allées au cinéma. Poszłyśmy do kina F
Vous êtes allés au cinéma. Poszliście do kina M
Vous êtes  allées au cinéma. Poszłyście do kina F
Ils sont allés au cinéma. Poszli do kina M
Elles sont allées au cinéma. Poszły do kina F

Jeżeli w liczbie mnogiej jest chociażby jedna dziewczynka („nous”, „vous”) to faceci ją dominują i czasownik posiada końcówkę jak do rodzaju męskiego.

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?
A na wymowę! Zwłaszcza kiedy nasz czasownik zaczyna się od samogłoski, czy „h” niemego. Robimy wtedy nasze ładne łączenie międzywyrazowe, czytając zazwyczaj niemą ostatnią literkę czasownika posiłkowego.

Je suis allé – [żysłiZale]
Il est allé – [ileTale]


No dobrze a co z czasownikami zwrotnymi w czasie przeszłym?

Tak jak czytaliśmy na początku.
Łączą się one z czasownikiem „être” i wyglada to następująco:

Je me suis reveillé tôt ce matin.
[żymesłi reweje to sematę]
Obudziłem się wcześnie dzisiejszego poranka. 


Mam nadzieję, że udało mi się troszeczkę przybliżyć Wam
zasady tworzenia czasy przeszłego Passe Composé!

Niebawem porobimy sobie jakieś ćwiczenia,
by lepiej oswoić się zasadami tworzenia tego czasu ;)


2 thoughts on “LEKCJA 36. – Passé Composé cz.I

  1. Świetnie to przedstawiasz, zaraz pokażę synowi, to on będzie się uczył.Ja razem z nim. Jest w kl1 liceum i nie ćwiczą z nim.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s